Η παρατεταμένη απουσία του δημιουργεί ολοένα περισσότερα ερωτήματα σχετικά με την κατάσταση της υγείας του και τον πραγματικό ρόλο που διαδραματίζει στη λήψη αποφάσεων, σε μια περίοδο κατά την οποία η Τεχεράνη βρίσκεται αντιμέτωπη τόσο με τις συνέπειες του πολέμου όσο και με σοβαρές οικονομικές πιέσεις.

Ιρανοί αξιωματούχοι και άλλες υψηλόβαθμες πηγές που επικαλείται το Reuters, υποστηρίζουν ότι ο Χαμενεΐ εξακολουθεί να ασκεί τον έλεγχο της χώρας, παραμένοντας μακριά από τη δημόσια θέα για λόγους ασφαλείας, ενώ αναρρώνει από σοβαρά τραύματα που έχουν προκαλέσει παραμόρφωση στο πρόσωπό του. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, έχει εκχωρήσει σημαντικό μέρος της καθημερινής διαχείρισης σε έναν στενό κύκλο κορυφαίων στελεχών.

Ωστόσο, από την ανάληψη των καθηκόντων του, μία εβδομάδα μετά την έναρξη του πολέμου, δεν έχει δημοσιοποιηθεί ούτε φωτογραφία ούτε βίντεο ούτε ηχητικό μήνυμά του. Η απουσία οποιουδήποτε οπτικού ή ηχητικού τεκμηρίου ενισχύει την αμφισβήτηση στο εσωτερικό της χώρας σχετικά με τη θέση και τη λειτουργία του στην κορυφή της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

«Το ερώτημα δεν είναι πλέον εάν ο Μοτζτάμπα είναι ζωντανός, αλλά εάν το Ιράν εξακολουθεί να έχει έναν λειτουργικό ανώτατο ηγέτη» δήλωσε ο Άλεξ Βατάνκα του Middle East Institute στην Ουάσινγκτον.

Μόνο γραπτά μηνύματα από τον Χαμενεΐ

Η επικοινωνία του Χαμενεΐ με τον ιρανικό λαό έχει περιοριστεί σε λίγες γραπτές ανακοινώσεις, οι οποίες μεταδόθηκαν από παρουσιαστές των κρατικών μέσων ενημέρωσης. Απουσίαζε ακόμη και από την πολυήμερη τελετουργία για την κηδεία του πατέρα του τον περασμένο μήνα.

Ανώτατοι αξιωματούχοι και άλλες πηγές στο εσωτερικό του καθεστώτος αποδίδουν την απουσία του στον φόβο μιας απόπειρας δολοφονίας. Υποστηρίζουν ότι πραγματοποιεί συχνές συναντήσεις με κορυφαία στελέχη, ενημερώνεται για όλες τις σημαντικές εξελίξεις και λαμβάνει τις τελικές αποφάσεις για τα κρίσιμα ζητήματα.

Ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε στις 10 Αυγούστου ότι είχε επτάωρη συνάντηση με τον Χαμενεΐ.

Παρά τις επίσημες διαβεβαιώσεις, ερωτήματα καταγράφονται ακόμη και μεταξύ υποστηρικτών του καθεστώτος. Μέλος της εθελοντικής πολιτοφυλακής Μπασίτζ στην Κομ, το οποίο ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του, ανέφερε ότι η δημόσια παρουσία του ανώτατου ηγέτη θα ενίσχυε την εμπιστοσύνη των υποστηρικτών της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

«Χρειαζόμαστε να ακούσουμε τη φωνή του ηγέτη μας ή να δούμε κάποιο σημάδι ότι βρίσκεται στην κορυφή και ηγείται της χώρας, ώστε να έχουμε μεγαλύτερη εμπιστοσύνη» είπε.

Ο ίδιος δήλωσε ότι πιστεύει πως ο Χαμενεΐ εξακολουθεί να λαμβάνει τις κρίσιμες αποφάσεις, ωστόσο εκτίμησε ότι η απουσία ακόμη και μίας φωτογραφίας του επηρεάζει αρνητικά το ηθικό.

Περισσότερο κατηγορηματικοί εμφανίζονται Ιρανοί που αντιτίθενται στην υφιστάμενη πολιτική ηγεσία ή ζητούν μεταρρυθμίσεις.

«Πώς γνωρίζουμε ότι ο Μοτζτάμπα δεν έχει σκοτωθεί;» διερωτήθηκε ο Σαχρόχ, επιχειρηματίας στην Τεχεράνη που τάσσεται υπέρ των μεταρρυθμίσεων και επίσης ζήτησε να μην κατονομαστεί.

«Δεν είναι λογικό να μην υπάρχει ούτε ένα στοιχείο που να αποδεικνύει ότι είναι ζωντανός, πόσο μάλλον ότι συμμετέχει στη λήψη αποφάσεων», πρόσθεσε.

Ενισχυμένος ο ρόλος των Φρουρών της Επανάστασης

Έπειτα από έξι μήνες πολέμου, το Ιράν έχει υποστεί σημαντικά πλήγματα, χωρίς ωστόσο να έχει καταρρεύσει το πολιτικό του σύστημα. Παράλληλα, οι στρατιωτικές του δυνατότητες εξακολουθούν να του επιτρέπουν να απειλεί τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές και να πλήττει συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών στον Κόλπο.

Η πολιτική και θρησκευτική ηγεσία κατάφερε επίσης να διατηρήσει τη συνέχεια της διοίκησης μετά την απώλεια του προηγούμενου ανώτατου ηγέτη και υψηλόβαθμων στρατιωτικών στελεχών.

Την ίδια στιγμή, η ιρανική οικονομία βρίσκεται υπό έντονη πίεση εξαιτίας του κόστους του πολέμου και του πολύμηνου αποκλεισμού των εξαγωγών πετρελαίου. 

Οι Φρουροί της Επανάστασης, που αποτελούσαν ήδη έναν από τους ισχυρότερους θεσμούς της χώρας, ενίσχυσαν περαιτέρω την επιρροή τους από την έναρξη του πολέμου. Σύμφωνα με τις πηγές, βρίσκονται πλέον στον πυρήνα της στρατηγικής διαδικασίας λήψης αποφάσεων, στο πλαίσιο μιας αναδιαμορφωμένης δομής εξουσίας γύρω από το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας.

Στον στενό αυτό κύκλο συμμετέχουν ανώτατοι διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης, καθώς και κορυφαία πολιτικά πρόσωπα, μεταξύ των οποίων ο Πεζεσκιάν και ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ.

«Έχει τον τελευταίο λόγο στις μεγάλες αποφάσεις»

Αρκετές υψηλόβαθμες πηγές στο Ιράν αναφέρουν ότι ο Χαμενεΐ πραγματοποιεί συναντήσεις με τα κορυφαία στελέχη, συμμετέχει στις διαβουλεύσεις και διατηρεί τον τελευταίο λόγο σε όλα τα σημαντικά ζητήματα.

Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος ανέφερε ότι μόνο ένας περιορισμένος αριθμός προσώπων έχει άμεση, προσωπική επαφή μαζί του. Σύμφωνα με τον ίδιο, δεν δημοσιοποιούνται λεπτομέρειες για την κατάσταση ή τις κινήσεις του, καθώς υπάρχει φόβος ότι οποιαδήποτε πληροφορία θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από τις ΗΠΑ για τον εντοπισμό και τη στοχοποίησή του.

Πρόσωπο που βρίσκεται κοντά στον στενό κύκλο του Χαμενεΐ ανέφερε ότι η κατάσταση της υγείας του έχει παρουσιάσει σημαντική βελτίωση, υποστηρίζοντας ότι παραμένει σε πλήρη πνευματική εγρήγορση και συμμετέχει ενεργά στη λήψη αποφάσεων.

«Παρά όλες τις πιέσεις, οι υπηρεσίες προς τους πολίτες δεν έχουν σταματήσει. Η γραμμή της εξωτερικής πολιτικής μας είναι ενιαία και οι αποφάσεις μας συνεκτικές. Όλα αυτά δείχνουν ότι ο ανώτατος ηγέτης έχει τον έλεγχο», δήλωσε δεύτερος αξιωματούχος.

Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ απέφευγε τη δημοσιότητα και πριν από τον πόλεμο, όταν λειτουργούσε κυρίως στο παρασκήνιο ως κορυφαίος συνεργάτης του πατέρα του. Σύμφωνα με υψηλόβαθμες πηγές, τραυματίστηκε σοβαρά τις πρώτες ώρες της 28ης Φεβρουαρίου, όταν οι αεροπορικές επιδρομές του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών σκότωσαν τον πατέρα του, με τα τραύματα να προκαλούν παραμόρφωση στο πρόσωπό του.

Η παρατεταμένη απουσία του αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς, ως ανώτατος ηγέτης, βρίσκεται στην κορυφή της πολιτικής και θρησκευτικής εξουσίας του Ιράν σε μία από τις σοβαρότερες κρίσεις που έχει αντιμετωπίσει η χώρα μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.

Ο Βατάνκα σημείωσε ότι τόσο μία ενδεχόμενη συμφωνία με την Ουάσινγκτον όσο και η συνέχιση μιας μακράς και δαπανηρής σύγκρουσης με τις ΗΠΑ θα απαιτούσαν σαφή έγκριση από τον Χαμενεΐ.

Κατά τον ίδιο, η μακρόχρονη δημόσια απουσία του δημιουργεί συνθήκες στις οποίες διαφορετικές ομάδες στο εσωτερικό του συστήματος μπορούν να υποστηρίζουν ότι γνωρίζουν τις πραγματικές επιθυμίες του ανώτατου ηγέτη.