Η Shi Zhengli, 60 ετών, κέρδισε το παρατσούκλι «γυναίκα νυχτερίδα της Κίνας» ως μία από τις κορυφαίες επιστήμονες στον κόσμο που εργάζεται πάνω στους κορονοϊούς των νυχτερίδων στο Wuhan.

Η ομάδα της στο Ινστιτούτο Ιολογίας Wuhan συνέλεξε περισσότερα από 20.000 δείγματα από αποικίες νυχτερίδων στην Κίνα για σχεδόν δύο δεκαετίες.

Στη συνέχεια, όταν μια μυστηριώδης ασθένεια που έμοιαζε με πνευμονία εμφανίστηκε σε απόσταση αναπνοής από το εργαστήριο στα τέλη του 2019, η Shi βρέθηκε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος.

Πολλοί επιστήμονες διερωτήθηκαν αν ο ιός - ο οποίος είχε ασυνήθιστα χαρακτηριστικά που υποδηλώνουν ότι ήταν γενετικά τροποποιημένος - μπορεί να είχε διαρρεύσει από το εργαστήριο.

Πέντε χρόνια αργότερα, μια έκθεση-ορόσημο του Κογκρέσου αποφάνθηκε ότι το «βάρος των στοιχείων» υποδηλώνει ότι ήταν μια διαρροή από το εργαστήριο που πυροδότησε την πανδημία - και άφησε εκατομμύρια νεκρούς.

Παρά το καταδικαστικό συμπέρασμα της έκθεσης, η Shi και η ομάδα της εξακολουθούν να διεξάγουν «επικίνδυνες» έρευνες, σύμφωνα με κορυφαίους επιστήμονες και ιολόγους.

Ο Robert Redfield, διευθυντής του CDC της Αμερικής κατά τη διάρκεια της πανδημίας, δήλωσε ότι τα πειράματα έχουν «δυνητικά καταστροφικές συνέπειες».

Σε μια εργασία που δημοσιεύθηκε στο Nature, η Shi και μια ομάδα επιστημόνων καυχήθηκαν ότι είχαν κατασκευάσει τους πρώτους «προσαρμοσμένους» «υποδοχείς» του κορονοϊού.

Με άλλα λόγια, η Shi δημιουργεί τα δομικά στοιχεία για να αλλάζει τους ιούς έτσι ώστε να μπορούν να μολύνουν διαφορετικά είδη - συμπεριλαμβανομένου του ανθρώπου, δήλωσε ο κ. Redfield.

Είπε: «Μπορείτε να τροποποιήσετε τον υποδοχέα έτσι ώστε αντί για κοτόπουλα και γαλοπούλες, να μπορεί να μολύνει τους ανθρώπους.

«Είναι δυνητικά επικίνδυνη έρευνα. Παίρνετε έναν μη παθογόνο ιό και τον αλλάζετε έτσι ώστε να καταλήξει να είναι επικίνδυνος για τον άνθρωπο.

«Μπορεί να έχετε ένα παθογόνο που περιορίζεται στους χοίρους - αλλά τώρα θα μπορούσατε να το αλλάξετε εντελώς έτσι ώστε να είναι εξαιρετικά μολυσματικό και για άλλα είδη.

«Παίζει με τους ιούς των νυχτερίδων και τροποποιεί τον υποδοχέα τους - έτσι ώστε τώρα να μολύνουν αγελάδες ή κοτόπουλα, για παράδειγμα. Είναι κακόβουλο.

«Υπάρχουν πιθανές καταστροφικές συνέπειες. Θα μπορούσε να προκαλέσει μια νέα πανδημία στα ζώα ή στους ανθρώπους».

Η έρευνα θα διευκολύνει την καλλιέργεια ιών σε ανθρώπινα κύτταρα, καθώς έχουν δημιουργήσει «προσαρμοσμένους» υποδοχείς για τους ιούς.

Αυτό σημαίνει ότι οι ιοί μπορούν να προσαρμοστούν ευκολότερα στους ανθρώπους, δήλωσαν οι ειδικοί.

Η Δρ Alina Chan, ειδικός στη γενετική μηχανική, δήλωσε στην εφημερίδα The Sun: «Φαίνεται ότι έχουν μια νέα σουίτα τροποποιημένων κυττάρων-ξενιστών για να απομονώσουν περισσότερους νέους κορονοϊούς.

«Υπάρχει κάποια δυνατότητα εδώ για επικίνδυνες εργασίες που μπορούν να συμβούν στη συνέχεια».

Ο Δρ Τσαν, ο οποίος είναι συν-συγγραφέας του Viral σχετικά με την προέλευση της πανδημίας, πρόσθεσε: «Με άλλα λόγια, όταν έχεις όλους αυτούς τους νέους ιούς που αναπτύσσονται στο εργαστήριο, τι κάνεις με αυτούς;»

Ο Anton van der Merwe, καθηγητής μοριακής ανοσολογίας από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, χαρακτήρισε τα πειράματα ως «ευρέως επικίνδυνα».

Δήλωσε στην εφημερίδα The Sun: «Η συλλογή ιών από απομακρυσμένες πηγές, η μεταφορά τους σε πυκνοκατοικημένες πόλεις και η καλλιέργειά τους σε ανθρώπινα κύτταρα, είναι εγγενώς επικίνδυνη, ακόμη και χωρίς την εκτέλεση πειραμάτων ενίσχυσης της λειτουργίας των ιών.

«Η καλλιέργεια των ιών σε ανθρώπινα κύτταρα θα τους προσαρμόσει στους ανθρώπους και τα πειράματα που περιγράφονται σε αυτό το έγγραφο θα το έκαναν ευκολότερο.

«Αυτού του είδους τα πειράματα είναι σε γενικές γραμμές επικίνδυνα».

Ο ειδικός σε θέματα βιοασφάλειας καθηγητής Richard Ebright δήλωσε ότι δεν πιστεύει ότι η έρευνα λογίζεται ως «κέρδος λειτουργίας» - όπου οι ιοί «αναβαθμίζονται» για να γίνουν πιο επικίνδυνοι και απαγορεύεται σε πολλές χώρες.

Πρόσθεσε όμως ότι οι κίνδυνοι είναι «αρκετά υψηλοί ώστε να δικαιολογείται ο διεθνής περιορισμός ή η απαγόρευση της έρευνας».

Και πρόσθεσε: «Αυτό ισχύει ιδιαίτερα, ενόψει του γεγονότος ότι η έρευνα δεν έχει καμία πολιτική εφαρμογή, καθώς δεν είναι ούτε αναγκαία ούτε καν χρήσιμη για την ανάπτυξη εμβολίων, θεραπευτικών παραγόντων ή άλλων ιατρικών αντιμέτρων κατά των ιών που μολύνουν φυσιολογικά τον άνθρωπο».

Πριν από την εμφάνιση του Covid στη Γουχάν, υπήρχε ένας πολύ περιορισμένος αριθμός εργαστηρίων στον κόσμο που ασχολούνταν με τους κορονοϊούς.

Ένα από αυτά ήταν το Ινστιτούτο Ιολογίας της Γουχάν - που βρίσκεται μόλις 40 λεπτά από την υγρή αγορά όπου εμφανίστηκαν μερικά από τα πρώτα κρούσματα του Covid.

Το DRASTIC, μια διεθνής ομάδα επιστημόνων και ντετέκτιβ που ερευνούσε την προέλευση του Covid, διαπίστωσε ότι το εργαστήριο διέθετε μια εκτεταμένη συλλογή κορονοϊών νυχτερίδων - εγείροντας αμέσως ανησυχίες για πιθανή διαρροή από το εργαστήριο.

Το Ινστιτούτο Ιολογίας Wuhan ιδρύθηκε τη δεκαετία του 1950 και είχε γίνει κομβικό σημείο για την έρευνα σχετικά με τους κορονοϊούς μετά το ξέσπασμα του SARS το 2003.

Η Shi κέρδισε διεθνή αναγνώριση για την αποκάλυψη της προέλευσης της επιδημίας SARS.

Αυτό άλλαξε τα δεδομένα για το εργαστήριο - και την έρευνα για τους κοροναϊούς - και πυροδότησε ένα παγκόσμιο κυνήγι για ζωικούς ιούς με πανδημικό δυναμικό.

Το εργαστήριο της Γουχάν εργάζεται έκτοτε πάνω στους κορονοϊούς - με στόχο να προσπαθήσει να προβλέψει και να αποτρέψει περαιτέρω επιδημίες.

Με την Shi στο τιμόνι, το εργαστήριο διεξήγαγε αμφιλεγόμενη - και ριψοκίνδυνη - έρευνα.

Η Shi και η ομάδα της κυνηγούσαν ιούς που έμοιαζαν με τον SARS, ελπίζοντας να εντοπίσουν παθογόνους μικροοργανισμούς στη φύση που θα μπορούσαν να αποτελέσουν κίνδυνο για την ανθρωπότητα στο μέλλον.