Το Ιράν έχει μπλοκάρει τη στρατηγικής σημασίας πλωτή οδό, μέσω της οποίας διέρχεται κανονικά το ένα τρίτο των παγκόσμιων λιπασμάτων, εδώ και μήνες, σε αντίποινα για τον πόλεμο που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου, διαταράσσοντας ένα εμπόριο κρίσιμο για τους αγρότες σε όλο τον κόσμο.

«Έχουμε μερικές εβδομάδες μπροστά μας για να αποτρέψουμε αυτό που πιθανότατα θα είναι μια τεράστια ανθρωπιστική κρίση», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο (AFP) σε συνέντευξή του στο Παρίσι ο Χόρχε Μορέιρα ντα Σίλβα, εκτελεστικός διευθυντής του Γραφείου των Ηνωμένων Εθνών για την Υπηρεσιών Προγραμμάτων (UNOPS) και επικεφαλής της ομάδας εργασίας.

«Μπορεί να γίνουμε μάρτυρες μιας κρίσης που θα αναγκάσει 45 εκατομμύρια ακόμη ανθρώπους να λιμοκτονήσουν». Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ δημιούργησε την ομάδα εργασίας τον Μάρτιο για να ηγηθεί ενός μηχανισμού που θα επιτρέπει τη διέλευση λιπασμάτων και συναφών πρώτων υλών όπως αμμωνία, θείο και ουρία μέσω του στενού.

Επί εβδομάδες, η ομάδα του ντα Σίλβα εργάζεται για να πείσει τα εμπόλεμα μέρη να επιτρέψουν έστω και λίγα πλοία να περάσουν και έχει συναντηθεί με «περισσότερες από 100 χώρες» για να συγκεντρώσει την υποστήριξη των κρατών μελών του ΟΗΕ γύρω από τον μηχανισμό. Ένας αυξανόμενος αριθμός χωρών δείχνει υποστήριξη για το σχέδιο, είπε, αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, καθώς και οι χώρες του Κόλπου -- οι οποίες είναι βασικοί παραγωγοί λιπασμάτων, δεν έχουν ακόμη συμφωνήσει πλήρως.

Ενώ η απόλυτη ελπίδα είναι μια συμφωνία «διαρκούς ειρήνης» στην περιοχή και η «ελευθερία ναυσιπλοΐας για όλα τα εμπορεύματα» μέσω των Στενών, «το πρόβλημα είναι ότι η περίοδος σποράς δεν μπορεί να περιμένει», δήλωσε ο Μορέιρα ντα Σίλβα, με τα αποθέματα να τελειώνουν στις αφρικανικές χώρες μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Η παγκόσμια προσοχή έχει στραφεί στις οικονομικές επιπτώσεις του περιορισμένου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου, αλλά τα Ηνωμένα Έθνη έχουν κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου για την απειλή που θέτει ο αποκλεισμός για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια, με τις χώρες της Αφρικής και της Ασίας να είναι πιθανό να πληγούν ιδιαίτερα σκληρά.

«Πολιτική βούληση»

Ο Μορέιρα ντα Σίλβα δήλωσε ότι τα Ηνωμένα Έθνη θα μπορούσαν να θέσουν σε λειτουργία τον μηχανισμό σε επτά ημέρες, αλλά ακόμη και αν τα Στενά ανοίξουν ξανά τώρα, θα χρειαστούν τρεις έως τέσσερις μήνες για να επιστρέψει στην κανονικότητα. «Είναι απλώς θέμα χρόνου. Αν δεν σταματήσουμε σύντομα την αιτία της κρίσης, θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε τις συνέπειες μέσω ανθρωπιστικής βοήθειας».

Ενώ οι τιμές των τροφίμων δεν έχουν ακόμη εκτοξευθεί, δήλωσε, έχει σημειωθεί «μαζική αύξηση» στο κόστος των λιπασμάτων, η οποία, σύμφωνα με τους ειδικούς, πιθανότατα θα οδηγήσει σε μείωση της παραγωγικότητας της γεωργίας και θα εκτοξεύσει τις τιμές των τροφίμων.

Ο ντα Σίλβα δήλωσε ότι η μετακίνηση κατά μέσο όρο πέντε πλοίων λιπασμάτων και συναφών πρώτων υλών την ημέρα μέσω του στενού θα αποτρέψει την κρίση για τους αγρότες. Αυτό που λείπει, είπε, είναι «η πολιτική βούληση».

«Δεν μπορούμε να αναβάλλουμε τι είναι δυνατό να γίνει και τι είναι επείγον να γίνει -- δηλαδή να αφήσουμε τα λιπάσματα να διασχίσουν το Ορμούζ και, μέσω αυτού, να ελαχιστοποιήσουμε τον κίνδυνο μαζικής επισιτιστικής ανασφάλειας σε παγκόσμιο επίπεδο».