Η κυβέρνηση της Κούβας ανακοίνωσε ότι δέκα άτομα κουβανικής καταγωγής απέπλευσαν από τις Ηνωμένες Πολιτείες με σκάφος που έφερε αμερικανικές πινακίδες, όντας πάνοπλοι με αυτόματα τυφέκια, πιστόλια, αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς, αλεξίσφαιρα γιλέκα, τηλεσκοπικές διόπτρες και στολές παραλλαγής. Σύμφωνα με την επίσημη εκδοχή της Αβάνας, ο σκοπός της άφιξής τους την περασμένη Τετάρτη ήταν η διείσδυση στο νησί για τη διενέργεια τρομοκρατικών ενεργειών.

Κατά τους ισχυρισμούς των κουβανικών αρχών, οι άνδρες άνοιξαν πυρ εναντίον της ακτοφυλακής, με αποτέλεσμα να ξεσπάσει σφοδρή ανταλλαγή πυροβολισμών. Ο απολογισμός ήταν δραματικός: τέσσερις από τους επιβαίνοντες έπεσαν νεκροί και άλλοι έξι τραυματίστηκαν.

Σκιές και αναπάντητα ερωτήματα

Παρά το γεγονός ότι έχει περάσει ένα εικοσιτετράωρο, οι λεπτομέρειες γύρω από το περιστατικό παραμένουν αδιευκρίνιστες. Το κενό ενημέρωσης γεννά κρίσιμα ερωτήματα για την ταυτότητα των ανδρών, καθώς και για το «πώς» και το «γιατί» επέλεξαν να πλεύσουν προς την Κούβα. Επρόκειτο για μια ομάδα αυτόνομων ενόπλων με ένα κακοσχεδιασμένο πλάνο ή μήπως ήταν μια καλοστημένη παγίδα της κουβανικής κυβέρνησης σε μια περίοδο ακραίας έντασης με τις ΗΠΑ;

Το επεισόδιο αυτό αποτελεί τον τελευταίο κρίκο σε μια μακρά αλυσίδα συγκρούσεων δεκαετιών ανάμεσα στην Αβάνα και σε σκληροπυρηνικούς εξόριστους που έχουν ορκιστεί να ανατρέψουν το καθεστώς. Στο παρελθόν, ομάδες εξορίστων έχουν επιχειρήσει επανειλημμένα να διεισδύσουν στο νησί, έχουν τοποθετήσει βόμβες στην Αβάνα και έχουν οργανώσει σχέδια δολοφονίας κατά του Φιντέλ Κάστρο.

Το λάθος των Κουβανών

Μια ιδιαίτερη πτυχή της υπόθεσης αφορά τον Ρομπέρτο Ασκόρα Κονσουέγκρα, έναν 31χρονο ακτιβιστή που διέφυγε από την Κούβα το 2017. Αρχικά, το όνομά του συμπεριλήφθηκε από λάθος στη λίστα των συλληφθέντων, ενώ ο ίδιος βρισκόταν στο σπίτι του στο Μαϊάμι, δεχόμενος καταιγισμό τηλεφωνημάτων από δημοσιογράφους.

«Υποτίθεται πως είμαι φυλακισμένος, υπό κράτηση και τραυματισμένος», δήλωσε ειρωνικά ο Κονσουέγκρα το βράδυ της Τετάρτης. Την επόμενη μέρα, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών, Κάρλος Φερνάντες ντε Κοσίο, παραδέχτηκε δημόσια το σφάλμα. Ωστόσο, για πολλούς αναλυτές, το γεγονός ότι το όνομά του βρισκόταν στη λίστα χωρίς ο ίδιος να επιβαίνει στο σκάφος, υποδηλώνει ότι οι κουβανικές μυστικές υπηρεσίες ίσως γνώριζαν την επιχείρηση εκ των προτέρων. Ο ίδιος ο Ασκόρα τόνισε πως «δεν επρόκειτο για λάθος», προσθέτοντας: «Ξέρουν ακριβώς ποιος είμαι. Ή με μπέρδεψαν με κάποιον άλλον ή πίστευαν ότι θα ήμουν εκεί».

Ποιοι ήταν οι επιβαίνοντες

Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, τουλάχιστον δύο από τους άνδρες (μεταξύ των οποίων και ένας νεκρός) ήταν Αμερικανοί υπήκοοι, ένας βρισκόταν στις ΗΠΑ με βίζα αρραβώνα, ενώ οι υπόλοιποι θεωρείται ότι ήταν μόνιμοι κάτοικοι των ΗΠΑ. Τα επίσημα αρχεία δείχνουν ότι οι περισσότεροι διέμεναν στη Φλόριντα, ενώ κάποιοι είχαν στο ενεργητικό τους μόνο μικροπαραβάσεις του κώδικα οδικής κυκλοφορίας. Παρ’ όλα αυτά, η Αβάνα επιμένει πως αρκετοί από αυτούς είχαν βεβαρυμένο ποινικό παρελθόν, χωρίς όμως να παρουσιάσει αποδεικτικά στοιχεία.

Σύμφωνα με το γραφείο του σερίφη της κομητείας Μονρό, το σκάφος με το οποίο ταξίδεψαν φέρεται να κλάπηκε την Τετάρτη από το Μπιγκ Πάιν Κι, στα νότια Φλόριντα Κις.

Ο ιδιοκτήτης ανέφερε στην αστυνομία ότι αντιλήφθηκε ότι το σκάφος του έλειπε το πρωί της Τετάρτης. Στο σημείο είδε σταθμευμένο ένα λευκό φορτηγάκι μάρκας Chevy, το οποίο ανήκε σε έναν υπάλληλό του, και υπέθεσε πως αυτός είχε πάρει το σκάφος χωρίς άδεια. Οι Αρχές ταυτοποίησαν τον κάτοχο του οχήματος ως τον 42χρονο Έκτορ Κρουζ Κορέα, χαρακτηρίζοντάς τον «ύποπτο» για την κλοπή. Αργότερα, οι κουβανικές αρχές κατονόμασαν τον Κορέα -πατέρα δύο παιδιών που ζουν στην Κούβα- ως έναν από τους άνδρες που έχασαν τη ζωή τους στη συμπλοκή.

Μεταξύ των τραυματιών, σύμφωνα με την κουβανική κυβέρνηση, βρίσκεται και ο 58χρονος Γκαλίντο, οδηγός μεταφορικού οχήματος. Η σύζυγός του, Άνα Σεγκούι, ανέφερε πως ο σύζυγός της έφυγε από το σπίτι τους στο Μαϊάμι το μεσημέρι της Κυριακής και έκτοτε δεν επέστρεψε ποτέ.

«Μου είπε ότι πήγαινε για δουλειά», δήλωσε η ίδια.

Όταν εκείνος δεν επέστρεψε, προσπάθησε να τον καλέσει στο τηλέφωνο, αλλά η συσκευή ήταν απενεργοποιημένη. Την Τετάρτη, πληροφορήθηκε από τις ανακοινώσεις της κουβανικής κυβέρνησης ότι ο σύζυγός της περιλαμβανόταν στη λίστα των ανδρών που επέβαιναν στο σκάφος και είχαν συλληφθεί.

Η Σεγκούι δήλωσε πως δεν αναγνώριζε τα ονόματα των υπολοίπων, σημείωσε όμως πως ο Γκαλίντο εξέφραζε ανοιχτά τις πολιτικές του πεποιθήσεις κατά του κουβανικού καθεστώτος. «Είχε πάντα τα ιδανικά του», ανέφερε χαρακτηριστικά. Ο Γκαλίντο, με καταγωγή από το Καμαγουέι, εγκατέλειψε την Κούβα το 2016, αφού προηγουμένως είχε εκτίσει ποινή φυλάκισης οκτώ ετών στο νησί, και έκτοτε δεν είχε επιστρέψει ποτέ.

«Δεν γνωρίζω πώς προέκυψε όλο αυτό», πρόσθεσε, τονίζοντας ότι ο σύζυγός της δεν είχε ποτέ όπλα, ούτε τον ενδιέφεραν. «Όπλα; Ποια όπλα;», αναρωτήθηκε.

Ένας άλλος από τους συλληφθέντες, ο Σάντσες Γκονζάλες, είχε κατηγορηθεί στο παρελθόν για υποκίνηση βίας στην Κούβα μέσα από το έδαφος της Φλόριντα, σύμφωνα με δημοσιεύματα εκείνης της περιόδου. Στο προφίλ του Σάντσες στο Facebook υπάρχουν διάφορα βίντεο στα οποία ένας άνδρας ισχυρίζεται ότι εκπροσωπεί μια ομάδα με την ονομασία «Λαϊκή Αυτοάμυνα».

«Ας πολεμήσουμε για την Κούβα», ακούγεται να λέει ο άνδρας στο βίντεο.

Πολιτική αντιπαράθεση και οικονομική ασφυξία

Ο πρόεδρος της Κούβας, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, με ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, διεμήνυσε πως η χώρα θα αμυνθεί με αποφασιστικότητα απέναντι σε κάθε «τρομοκρατική και μισθοφορική επίθεση» που απειλεί την εθνική σταθερότητα. Μάλιστα, νωρίτερα αυτόν τον μήνα είχε προειδοποιήσει για σχέδια τρομοκρατικών ενεργειών που προετοιμάζονται και χρηματοδοτούνται από το έδαφος των ΗΠΑ.

Από την άλλη πλευρά, ο Μαρσέλ Φελίπε, ηγετική μορφή των Κουβανών εξορίστων στο Μαϊάμι, εξέφρασε σύμφωνα με τους New York Times την καχυποψία του, λέγοντας πως το επεισόδιο του θυμίζει παλαιότερες επιχειρήσεις ενορχηστρωμένες από τις κουβανικές μυστικές υπηρεσίες. «Αυτές οι επιχειρήσεις δεν γίνονται ποτέ αποκλειστικά από πράκτορες του καθεστώτος. Γίνονται από πράκτορες που στρατολογούν πρόθυμους συμμετέχοντες και τους στέλνουν στον θάνατο», υποστήριξε.

Το αιματηρό αυτό περιστατικό λαμβάνει χώρα σε μια περίοδο ακραίας έντασης, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ έχει διακόψει τις εισαγωγές καυσίμων στην Κούβα, με σκοπό να παραλύσει το κράτος. Η χώρα βρίσκεται αυτή τη στιγμή αντιμέτωπη με τη χειρότερη οικονομική κρίση των τελευταίων δεκαετιών.