Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας παρουσίασε, στη Λέσχη Αξιωματικών των Ενόπλων Δυνάμεων και παρουσία του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ Στρατηγού Δημητρίου Χούπη και των Αρχηγών των τριών Κλάδων, το σύνολο των αποφάσεων που έλαβε το ΚΥΣΕΑ υπό τον Πρωθυπουργό. Στο επίκεντρο βρέθηκε το πολυαναμενόμενο πρόγραμμα «Ασπίδα του Αχιλλέα», τον «αντιαεροπορικό, αντιβαλλιστικό, αντι-drone θόλο», όπως τον χαρακτήρισε ο ίδιος ο κ. Δένδιας.

Πέρα από τον θόλο, το κρίσιμο μήνυμα της ενημέρωσης ήταν η αλλαγή φιλοσοφίας: η Ελλάδα περνά σε μια πιο έξυπνη, δικτυοκεντρική προσέγγιση με χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης, αφήνοντας πίσω τον παραδοσιακό τρόπο αγοράς οπλικών συστημάτων. «Η χώρα έχει περάσει στη νέα εποχή, στη νέα πραγματικότητα», δήλωσε χαρακτηριστικά ο υπουργός, ενώ τόνισε πως το σύστημα θα είναι πλήρως λειτουργικό μέσα σε 35 μήνες. Προανήγγειλε επίσης ότι τον Σεπτέμβριο θα παρουσιαστεί η 2η φάση της νέας δομής δυνάμεων και το δεκαετές εξοπλιστικό πρόγραμμα 2027–2037.

Ελληνική συμμετοχή και πηγαίος κώδικας

Αποκαλύφθηκε για πρώτη φορά δημοσίως ότι προτού επιλεγεί το ισραηλινό σύστημα, ζητήθηκαν προσφορές και από ΗΠΑ και Ευρώπη, οι οποίες ήταν διπλάσιου ή τριπλάσιου κόστους. Το έργο για την ελληνική βιομηχανία, μέσω συμμετοχής στην παραγωγή του θόλου, φτάνει τα €700 εκατ., ενώ προβλέπεται η υπογραφή επιμέρους μνημονίων συνεργασίας (MoU) μεταξύ ελληνικών και ισραηλινών εταιρειών.

Ελληνικές εταιρείες αναμένεται να αναλάβουν την κατασκευή των κανίστρων εκτόξευσης και μέρους των βλημάτων, ενώ το ενιαίο σύστημα Διοίκησης και Ελέγχου (C2) — ο «εγκέφαλος» της αρχιτεκτονικής αεράμυνας — θα είναι ελληνικής κατασκευής. Ο κ. Δένδιας ξεκαθάρισε πως για κάθε σύστημα που αποκτούν οι Ένοπλες Δυνάμεις, η Ελλάδα θα έχει πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα — «αλλιώς δεν πρόκειται να προχωρήσει η προμήθεια». Οι υπογραφές της διακρατικής συμφωνίας μεταξύ SIBAT, MAFAT και ΓΔΑΕΕ αναμένονται μέσα στο πρώτο δεκαήμερο του Αυγούστου.

Πώς θα λειτουργεί η «Ασπίδα του Αχιλλέα»

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν είναι ένα νέο αυτόνομο σύστημα, αλλά ένα ολοκληρωμένο δικτυοκεντρικό πλέγμα που θα διασυνδέει νέα και υφιστάμενα μέσα: Patriot, μαχητικά αεροσκάφη, μονάδες του Πολεμικού Ναυτικού και το δίκτυο αισθητήρων και των τριών Κλάδων. Πρόκειται για σύστημα C5ISRT (Command, Control, Communications, Computers, Cyber, Intelligence, Surveillance, Reconnaissance, and Targeting) με δυνατότητα να προτείνει συγκεκριμένες δράσεις στους χειριστές μέσω δικτυοκεντρικής εικόνας.

Στον πυρήνα του θόλου θα βρίσκονται τρία συστήματα: το David's Sling (προϊόν συνεργασίας Rafael και Raytheon), που θα καλύπτει το ανώτερο επίπεδο αναχαίτισης βαλλιστικών πυραύλων και πυραύλων cruise μεγάλου βεληνεκούς· το Barak MX της Israel Aerospace Industries (IAI) για τη μεσαία ζώνη αεράμυνας με ανοικτή αρχιτεκτονική και πολλαπλούς τύπους βλημάτων· και το Spyder της Rafael για χαμηλό και μεσαίο ύψος, ιδανικό έναντι UAV, περιφερόμενων πυρομαχικών και πυραύλων cruise. Καθοριστικό ρόλο θα διαδραματίσουν τα πολυλειτουργικά ραντάρ ELM-2084 της ELTA, με δυνατότητα ταυτόχρονης παρακολούθησης αεροδυναμικών και βαλλιστικών στόχων σε πραγματικό χρόνο.

C-390, VICTA και τεχνητή νοημοσύνη: Το υπόλοιπο εξοπλιστικό πακέτο

Το ΚΥΣΕΑ ενέκρινε για πρώτη φορά την αποστολή στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (MIT), με αρχικό προϋπολογισμό €2 εκατ., για εξειδίκευση σε αυτόνομα συστήματα και Τεχνητή Νοημοσύνη. Το δεύτερο μεγαλύτερο πρόγραμμα αφορά την προμήθεια τριών μεταφορικών αεροσκαφών C-390 Millennium της βραζιλιάνικης Embraer, συνολικού προϋπολογισμού που εκτιμάται στα €590 εκατ. Η προμήθεια θα υλοποιηθεί μέσω διακρατικής συμφωνίας με την Πορτογαλία, ενώ το πρώτο αεροσκάφος αναμένεται να παραδοθεί εντός του 2027 από την ίδια την πορτογαλική Πολεμική Αεροπορία.

Το C-390 είναι διττού ρόλου: εκτός από μεταφορά προσωπικού και εφοδίων, μπορεί να λειτουργήσει ως ιπτάμενο τάνκερ για τον εναέριο ανεφοδιασμό Rafale και Mirage 2000-5, ενώ η συντήρηση κινητήρων και αεροσκαφών θα πραγματοποιείται στην Ελλάδα. Εγκρίθηκε επίσης η προμήθεια δέκα υποβρύχιων οχημάτων VICTA από το Ηνωμένο Βασίλειο, συνολικού ύψους περίπου €145 εκατ., για τη Διοίκηση Υποβρύχιων Καταστροφών και τη Διοίκηση Ειδικού Πολέμου· 2 θα κατασκευαστούν στο Ηνωμένο Βασίλειο και 8 στα ναυπηγεία Σκαραμαγκά.

Drones, δορυφόροι και αναβαθμίσεις φρεγατών

Στο πακέτο περιλαμβάνεται η προμήθεια δέκα συστημάτων VTOL V-BAT — η Ελλάδα χρησιμοποιεί ήδη 4 — με αυτονομία έως 12 ώρες και επιχειρησιακή οροφή άνω των 5.000 μέτρων, τα οποία σε δεύτερο χρόνο θα αποκτήσουν δυνατότητα οπλοφορίας. Εγκρίθηκε επίσης η απόκτηση μικροδορυφόρων SAR (Synthetic Aperture Radar) στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος SAFE σε συνεργασία με την Πολωνία, για άμεση απεικόνιση ανεξαρτήτως καιρικών συνθηκών.

Τέλος, εγκρίθηκαν η προμήθεια βλημάτων AGM-114R2 Hellfire για τα επιθετικά ελικόπτερα AH-64 Apache, η προμήθεια UAV Heron (που θα αποκτήσουν σε δεύτερο χρόνο δυνατότητα οπλοφορίας), συστήματα soft-kill ισραηλινής προέλευσης με ηλεκτρομαγνητικές δυνατότητες για την αντιμετώπιση εχθρικών UAV χωρίς χρήση κοστοβόρων βλημάτων, και η αναβάθμιση των ανθυποβρυχιακών δυνατοτήτων των φρεγατών MEKO.