Νέα

COP31: Ναυάγιο χωρίς τελική συμφωνία για τα ορυκτά καύσιμα ‑ «Δεν ήρθαμε να ζητιανέψουμε»

Οι βαθιές διαφωνίες για τη χρηματοδότηση και το μέλλον της ενέργειας οδήγησαν την παγκόσμια σύνοδο της Αττάλειας σε αδιέξοδο, προκαλώντας την ανοιχτή απογοήτευση του ΟΗΕ.

COP31: Ναυάγιο χωρίς τελική συμφωνία για τα ορυκτά καύσιμα - «Δεν ήρθαμε να ζητιανέψουμε»
Xuthoria / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Σε πλήρη αποτυχία κατέληξε η παγκόσμια Διάσκεψη για το Κλίμα (COP31) στην Τουρκία, καθώς τα κράτη δεν βρήκαν κοινό έδαφος για την κατάργηση των ορυκτών καυσίμων και την οικονομική στήριξη των ευάλωτων χωρών. Το αδιέξοδο προκάλεσε την οργή των αναπτυσσόμενων κρατών και την απογοήτευση του ΟΗΕ.

Η διεθνής κοινότητα απέτυχε να καταλήξει σε ένα κοινό κείμενο δράσης κατά την ολοκλήρωση της συνόδου στην Αττάλεια. Παρά τις πιεστικές προειδοποιήσεις για την υπερθέρμανση του πλανήτη, οι διαπραγματεύσεις κατέρρευσαν πάνω στο αποκαλούμενο «Σύμφωνο της Αττάλειας», φέρνοντας στο φως τεράστιες αποκλίσεις ανάμεσα στα κράτη.

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, δεν έκρυψε τη δυσαρέσκειά του για την εξέλιξη, τονίζοντας πως κάθε αναβολή στις αποφάσεις αυξάνει το κόστος και τη δυσκολία της αντιμετώπισης της κρίσης. Όπως εξήγησε, η απουσία συναίνεσης έρχεται σε μια περίοδο όπου οι εκπομπές ρύπων παραμένουν σε επικίνδυνα επίπεδα και τα ρεκόρ θερμοκρασίας καταρρίπτονται διαρκώς.

Ποιοι μπλόκαραν το κείμενο για τα ορυκτά καύσιμα

Το βασικό ρήγμα προκλήθηκε από την άρνηση συγκεκριμένων κυβερνήσεων να δεχθούν οποιαδήποτε σαφή αναφορά στα ορυκτά καύσιμα μέσα στην τελική απόφαση. Απέναντί τους βρέθηκε ένας άτυπος συνασπισμός περίπου 130 μερών, αποτελούμενος από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Βρετανία και δεκάδες ευάλωτα νησιωτικά κράτη, ο οποίος διεκδικούσε ρητή δέσμευση για την απομάκρυνση από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.

Η βρετανική εφημερίδα Γκάρντιαν (Guardian) επισήμανε το παράδοξο της υπόθεσης, τονίζοντας πως είναι οξύμωρο να διεξάγεται μια τέτοια παγκόσμια συνάντηση και να απουσιάζει η ρίζα του προβλήματος από τα συμπεράσματα. Η υποχρέωση που είχε συμφωνηθεί στο Ντουμπάι το 2023 παραμένει μεν σε ισχύ, αλλά η απροθυμία ορισμένων χωρών να την επιβεβαιώσουν μπλόκαρε τις διαδικασίες.

Το πρόβλημα της χρηματοδότησης και το αυστραλιανό λάθος

Για πολλές φτωχότερες χώρες, η ροή κεφαλαίων αποδείχθηκε πολύ πιο σημαντική από τις διατυπώσεις για την ενέργεια. Με τα χρέη τους να γιγαντώνονται μετά την πανδημία και το φαινόμενο Ελ Νίνιο να σαρώνει τις υποδομές και τις καλλιέργειές τους, οι κυβερνήσεις αυτές αναγκάζονται να ξοδεύουν τα αποθέματά τους στην αποκατάσταση ζημιών αντί για την υγεία ή την παιδεία.

Παρότι στο Μπακού το 2024 είχε δοθεί η υπόσχεση για δημόσια στήριξη 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων τον χρόνο μέχρι το 2035, τα κονδύλια αυτά φτάνουν με το σταγονόμετρο. Η στασιμότητα αυτή ξεχείλισε το ποτήρι για τους υπουργούς των αφρικανικών κρατών, οι οποίοι εξέφρασαν δημόσια τον θυμό τους επισημαίνοντας χαρακτηριστικά πως δεν πήγαν στην Τουρκία ως ζητιάνοι.

Το κλίμα επιδεινώθηκε περαιτέρω από τη διπλωματική αστοχία της Αυστραλίας, η οποία απέφευγε συστηματικά να ανοίξει τη συζήτηση για τα οικονομικά. Οι εκπρόσωποί της υποστήριζαν πως το συγκεκριμένο θέμα δεν βρισκόταν στην επίσημη ατζέντα, προκαλώντας την αντίδραση του αναπτυσσόμενου κόσμου που παλεύει για την επιβίωσή του.

Διπλή προεδρία, καθυστερήσεις και το όριο του 1,5 βαθμού

Η οργανωτική δομή της φετινής διοργάνωσης έφερε επιπλέον εμπόδια, καθώς για πρώτη φορά υπήρξε κοινή προεδρία μεταξύ δύο χωρών. Αν και ο Αυστραλός επικεφαλής των διαπραγματεύσεων, Κρις Μπόουεν, υπερασπίστηκε το σχήμα, η ανάγκη διαρκούς συνεννόησης οδήγησε σε τεράστια κενά ανάμεσα στις εκδόσεις των κειμένων, με το τελικό προσχέδιο να παρουσιάζεται μόλις το απόγευμα της Κυριακής.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες πίεσης, οι σύνεδροι αναγκάστηκαν να αντικρίσουν μια σκληρή αλήθεια, καθώς η υπέρβαση του κρίσιμου ορίου του 1,5 βαθμού Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα θεωρείται πλέον εξαιρετικά πιθανή. Είναι η πρώτη φορά που μια τέτοια διάσκεψη συζητά ανοιχτά αυτό το σενάριο, το οποίο εγκυμονεί καταστροφικούς κινδύνους για τους κοραλλιογενείς υφάλους και τις παράκτιες περιοχές.

Η μετάβαση στον εξηλεκτρισμό και η COP32

Παρά την κατάρρευση των διαπραγματεύσεων, η αγορά δείχνει να προχωρά από μόνη της, καθώς το κόστος για τις μπαταρίες, τα φωτοβολταϊκά και τις ανεμογεννήτριες έχει σημειώσει κάθετη πτώση. Η ευρεία χρήση των ηλεκτρικών αυτοκινήτων και των αντλιών θερμότητας δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα, αν και απέτυχε η προσπάθεια να τεθεί ως παγκόσμιος κανόνας η κάλυψη του 35% της ενέργειας από ρεύμα έως το 2035.

Η ανάγκη ομοφωνίας, η οποία οδηγεί συχνά σε συμφωνίες του ελάχιστου κοινού παρονομαστή, έχει ανοίξει τη συζήτηση για αλλαγή του τρόπου λήψης αποφάσεων. Το βάρος πλέον πέφτει στον ΟΗΕ για να προωθήσει μεταρρυθμίσεις, ώστε να αποφευχθούν παρόμοια φαινόμενα ολικού μπλοκαρίσματος στο μέλλον.

Η προσοχή όλων στρέφεται τώρα στην Αιθιοπία, όπου θα φιλοξενηθεί η επόμενη σύνοδος το 2027. Αν δεν υπάρξει σοβαρή προετοιμασία και αναζήτηση συμβιβασμών πολύ νωρίτερα, οι αγεφύρωτες διαφορές που διαπίστωσε ο Μπόουεν απειλούν να τινάξουν στον αέρα και την επόμενη διπλωματική προσπάθεια.

Πηγή: e-radio.gr

ΣΧΕΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

  1. Κλιματική αλλαγή: Δυστυχώς, τα ακραία φαινόμενα ξεπερνούν τις επιστημονικές προβλέψεις
  2. Η σιωπηλή κρίση στο Αφγανιστάν: Πώς προέκυψε η έλλειψη τροφής και γιατί τα νέα δεν φτάνουν ποτέ σε εμάς

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ ΣΤΟ ΝΕΑ

00:00