Τόριλ Μαργκρέτε Ένγκελαντ: Ποια ήταν η Νορβηγίδα που σκοτώθηκε στο Πολυτεχνείο
Η αδελφή της Λιβ θυμάται ότι η Τόριλ μίλησε με τη μητέρα τους το πρωί της μοιραίας ημέρας, ενώ ο ιστορικός Λεωνίδας Καλλιβρετάκης αμφισβητεί την εκδοχή της τυχαίας τουρίστριας.

Η Τόριλ Ένγκελαντ, 22χρονη Νορβηγίδα, είναι ένα από τα θύματα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Η αδελφή της Λιβ περιγράφει ποια ήταν και πώς η οικογένεια έμαθε τι συνέβη.
Η Τόριλ Μαργκρέτε Ένγκελαντ είναι η μόνη Νορβηγίδα ανάμεσα στους 24 νεκρούς του Πολυτεχνείου που κατέγραψε ο ιστορικός του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Λεωνίδας Καλλιβρετάκης. Το πόρισμα Τσεβά αναφέρει συνολικά 34 νεκρούς.
Για πολύ καιρό η 22χρονη ήταν γνωστή μόνο από μια φωτογραφία: μακριά σκούρα μαλλιά και ένα αινιγματικό χαμόγελο, σαν της Μόνα Λίζα. Η επίσημη εκδοχή, όπως γράφτηκε ευρέως στον Τύπο, την ήθελε «τουρίστρια» στο λάθος μέρος τη λάθος στιγμή, θύμα αδέσποτης σφαίρας ή εξοστρακισμού.
Ποια ήταν η Τόριλ Ένγκελαντ
Η αδελφή της, Λιβ Κάρι Ένγκελαντ, ήταν 18 ετών όταν οι γονείς τους έμαθαν τα άσχημα νέα. Θυμάται τη μεγαλύτερη αδελφή της ως έναν άνθρωπο που θαύμαζε απεριόριστα.
«Είχε έντονο αίσθημα δικαιοσύνης, τόσο μέσα στην οικογένεια όσο και στον κόσμο. Της άρεσε πολύ να γνωρίζει ανθρώπους από άλλες χώρες. Θαύμαζε πολύ τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ (Martin Luther King) και τους μαύρους, και αυτό είναι κάτι που πήρα από εκείνη», έχει πει η Λιβ. Πρόσθεσε ότι η Τόριλ αγαπούσε την τζαζ και τη μουσική του Μίκη Θεοδωράκη.
Η Τόριλ έφτασε στην Ελλάδα τον Μάιο του 1973, έχοντας περάσει πρώτα από την Ιταλία. Το ίδιο εξάμηνο επρόκειτο να δώσει τις τελικές πανεπιστημιακές εξετάσεις στο Όσλο, όμως ήταν ανήσυχο πνεύμα.
«Η ιδέα ήταν απλώς να πάει στη βόρεια Ιταλία και να δει πολλή τέχνη επισκεπτόμενη μουσεία. Μετά νομίζω ότι γνώρισε κάποιους Αμερικανούς και πήγε μαζί τους στην Κέρκυρα, όπου ίσως πέρασε το Πάσχα, και από εκεί στην Αθήνα. Αλλά αυτό δεν ήταν το αρχικό της σχέδιο», θυμάται η αδελφή της.
Στην Αθήνα έμεινε σε ξενώνα νεότητας στη λεωφόρο Αλεξάνδρας. Εκεί άρχισε σύντομα σχέση με τον Μοχάμεντ Άχμεντ Σάλεμ, από τη Σαουδική Αραβία, που δούλευε στη ρεσεψιόν.
Ενημέρωνε τακτικά την οικογένειά της για το πού βρισκόταν, κυρίως με γράμματα στους γονείς και στη Λιβ, ενώ η μητέρα της τηλεφωνούσε όποτε είχε κάποιον αριθμό επικοινωνίας. Έτσι, η τελευταία τους συνομιλία έγινε το πρωί της ημέρας που σκοτώθηκε. Η μητέρα της είναι σήμερα ακμαιότατη, στα 90 της χρόνια.
Τι συνέβη τη νύχτα του Πολυτεχνείου
Σύμφωνα με όσα είπαν στην οικογένεια, η Τόριλ πυροβολήθηκε κοντά στο Πολυτεχνείο γύρω στις 11:30 το βράδυ, καθώς επέστρεφε από τον κινηματογράφο με έναν «αλλοδαπό φίλο» της. Το πιστοποιητικό θανάτου, το οποίο επικαλέστηκε τότε ο διπλωματικός εκπρόσωπος της Νορβηγίας στην Αθήνα, αναφέρει θάνατο από «τραύματα στο στήθος και τον λαιμό αφού επλήγη (από μακριά) από σφαίρα μεγάλου διαμετρήματος».
Ορισμένες μαρτυρίες τοποθετούν τον πυροβολισμό στην πλατεία Αιγύπτου. Από εκεί προέρχεται πιθανώς και το «Τόριλ Τεκλέτ», ένα αιγυπτιακό όνομα που εμφανίζεται στις πρώτες αστυνομικές αναφορές και αργότερα σε ορισμένους καταλόγους θυμάτων.
Ο Καλλιβρετάκης αμφισβήτησε ότι σκοτώθηκε εκεί, γιατί η απόσταση θα ήταν υπερβολική για να τη μεταφέρουν έως τα σκαλιά του ξενοδοχείου Ακροπόλ, όπου τη βρήκε νεκρή ένας οδοντίατρος. Αμφιβάλλει επίσης ότι επέστρεφε από σινεμά, αφού οι περισσότερες αίθουσες θα ήταν κλειστές εκείνο το βράδυ λόγω των γεγονότων.
Η Λιβ συνάντησε τον ιστορικό στην Αθήνα το περασμένο καλοκαίρι. «Ο Καλλιβρετάκης είπε ότι υπήρχε τόσος πολύς κόσμος εκείνο το βράδυ που δεν θα μπορούσε να βρέθηκε εκεί τυχαία. Ίσως είχαν περιέργεια και ήθελαν να δουν τι συνέβαινε», είπε.
Πώς έμαθε η οικογένεια την αλήθεια
Δύο ημέρες μετά τον θάνατο, ένας πάστορας χτύπησε την πόρτα των Ένγκελαντ και τους ανακοίνωσε ότι η κόρη τους ήταν νεκρή. Την πραγματική εικόνα έμαθαν σχεδόν έναν χρόνο αργότερα, τον Αύγουστο του 1974, έναν μήνα μετά την πτώση της χούντας.
Τότε έλαβαν επιστολή από τον οδοντίατρο και πρώην βουλευτή της Ένωσης Κέντρου Γιώργο Λαζαρίδη. Όταν άκουσε για τα γεγονότα στο κέντρο της Αθήνας, ο τότε νεαρός γιατρός φόρτωσε στο αυτοκίνητό του οξυγόνο και υγειονομικό υλικό και κατευθύνθηκε προς το Πολυτεχνείο.
«Στις 11:30 μ.μ., όλα είχαν ήδη τελειώσει για την υπέροχη Νορβηγίδα κόρη σας. Κειτόταν στα σκαλιά του ξενοδοχείου Ακροπόλ περιτριγυρισμένη από Έλληνες φοιτητές, τα αδέλφια της. Μετέφερα το δολοφονημένο παιδί σας, μαζί με έναν βαριά τραυματισμένο Σαουδάραβα, σε έναν σταθμό πρώτων βοηθειών, ενώ μας καταδίωκαν ακόμη οι δολοφόνοι», έγραφε.
Ο Λαζαρίδης την εξύμνησε ως ηρωίδα της ελευθερίας: «Ως Έλληνας, θα ήθελα να σας εκφράσω τις ευχαριστίες μου. Αναμεμειγμένο με το ελληνικό αίμα που θυσιάστηκε εκείνη τη νύχτα είναι και το αίμα της Νορβηγίδας κόρης σας. Αυτό ήταν το νερό για το δέντρο της ελευθερίας που απολαμβάνουμε σήμερα».
Ο Μοχάμεντ, η βίζα και η επιστροφή της σορού
Η Τόριλ, με το έντονο αίσθημα δικαιοσύνης που θυμάται η αδελφή της, θα έβλεπε με συμπάθεια την εξέγερση. Ο άνθρωπος που θα ήξερε γιατί βρέθηκαν κοντά στο Πολυτεχνείο ήταν ο σύντροφός της Μοχάμεντ, που τραυματίστηκε από σφαίρα στον ώμο.
Μετά τον πυροβολισμό, ο Μοχάμεντ επικοινώνησε με τη μητέρα της Τόριλ και της είπε ότι ήθελε να επισκεφθεί την οικογένεια και να αποχαιρετήσει την 22χρονη. Ο Νορβηγός διπλωμάτης στην Αθήνα όμως δεν του χορήγησε βίζα, επειδή ήταν μουσουλμάνος. Η οικογένεια το έμαθε χρόνια αργότερα και δεν συμφωνούσε με την απόφαση.
Για τη Λιβ, ένα από τα πιο δύσκολα σημεία ήταν ότι δεν είδε την αδελφή της όταν η σορός μεταφέρθηκε αεροπορικώς στη Νορβηγία. Ο πατέρας της ήταν αντίθετος, πιθανώς επειδή νόμιζε ότι το φέρετρο είχε σφραγιστεί για τη μεταφορά. Μόνο όταν ήρθε ο λογαριασμός του επαναπατρισμού κατάλαβαν ότι η σορός είχε ταριχευθεί.
«Πιθανότατα την είχαν φτιάξει ώστε να δείχνει πολύ όμορφη και ήταν πολύ σκληρό για μένα που δεν μπόρεσα να τη δω», λέει η Λιβ.
Λίγους μήνες αργότερα, το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών αποζημίωσε την οικογένεια για τα έξοδα της επιστροφής της σορού: 62.000 δραχμές, δηλαδή 12.500 νορβηγικές κορώνες. Με αυτή την κίνηση αναγνώρισε διπλωματικά ότι το ποσό δεν μπορούσε να αντισταθμίσει την απώλεια της ζωής της.
Πηγή: e-radio.gr





