Politico: Οι Ευρωπαίοι φοβούνται για εφιαλτικό σενάριο πολύνεκρης επίθεσης

Η ΕΕ προετοιμάζεται αθόρυβα για μια μεγάλη υβριδική επίθεση με νεκρούς πολίτες, σύμφωνα με το Politico. Οι πρέσβεις των 27 συνεδριάζουν χωρίς βοηθούς και κινητά, μετά τον εντοπισμό drone με εκρηκτικά στο αεροδρόμιο της Λειψίας.

Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες προετοιμάζονται αθόρυβα για το πώς θα πρέπει να απαντήσει η ΕΕ σε μια μεγάλη υβριδική επίθεση που θα αφήσει πίσω της νεκρούς πολίτες, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Politico. Οι διαβουλεύσεις, όπως ανέφεραν διπλωμάτες υπό τον όρο της ανωνυμίας, εντάθηκαν μετά τον εντοπισμό ενός drone γεμάτου εκρηκτικά στο αεροδρόμιο της Λειψίας τον περασμένο Αύγουστο. Οι πρέσβεις και των 27 χωρών της ΕΕ συναντώνται τις τελευταίες εβδομάδες σε «περιορισμένη σύνθεση», δηλαδή χωρίς βοηθούς ή κινητά τηλέφωνα.

Ένα τέτοιο ενδεχόμενο φαντάζει πλέον όλο και πιο πιθανό, σύμφωνα με πέντε διπλωμάτες και αξιωματούχους. Οι προσπάθειες προετοιμασίας φέρνουν όμως στην επιφάνεια βαθιές διαφωνίες εντός της Ένωσης, με βασικό ερώτημα πόσο ενεργό ρόλο πρέπει να αναλάβει η ΕΕ σε ζητήματα ασφαλείας και αν οι κινήσεις της απλώς επαναλαμβάνουν τις αρμοδιότητες του ΝΑΤΟ.

Υβριδική επίθεση με μαζικές απώλειες: Το σενάριο που εξετάζει η ΕΕ

Η ΕΕ εξετάζει παρόμοια σενάρια εδώ και χρόνια και έχει ήδη παρουσιάσει μια «υβριδική εργαλειοθήκη» για τον συντονισμό των αντιδράσεων σε κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές και παρεμβάσεις σε εκλογές. Οι πρόσφατες συνομιλίες, ωστόσο, επικεντρώθηκαν στον κίνδυνο σοβαρότερων χτυπημάτων που θα μπορούσαν να προκαλέσουν απώλειες μεγάλης κλίμακας. Δύο διπλωμάτες ανέφεραν ότι μια συνάντηση των Ευρωπαίων πρέσβεων την περασμένη Τετάρτη ασχολήθηκε συγκεκριμένα με τέτοια παραδείγματα.

Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, η ΕΕ υποστηρίζει ότι η Μόσχα έχει εντείνει μια εκστρατεία κυβερνοεπιθέσεων και μυστικών επιχειρήσεων σε όλο το μπλοκ. Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Δικαιοσύνης Μάικλ ΜακΓκραθ (Michael McGrath) δήλωσε στο Politico ότι οι δημοκρατίες της Ευρώπης αντιμετωπίζουν έναν αυξανόμενο αριθμό απειλών. Σύμφωνα με τον ίδιο, ενισχύεται η ικανότητα πρόβλεψης και εντοπισμού απειλών, βελτιώνεται η έγκαιρη προειδοποίηση και διασφαλίζεται ότι η Ευρώπη μπορεί να απαντήσει γρήγορα όταν δοκιμάζεται η δημοκρατική της ανθεκτικότητα.

Οι συνομιλίες μεταξύ υπουργών και διπλωματών της ΕΕ έχουν εστιάσει στην ανάπτυξη ομάδων έκτακτης ανάγκης. Εξετάζεται η αποδέσμευση κονδυλίων της ΕΕ για τη βοήθεια του πληγέντος κράτους, ενώ συζητείται και ο τρόπος με τον οποίο θα πρέπει να επικοινωνούν οι επικεφαλής των θεσμικών οργάνων σε τέτοιες καταστάσεις.

Ένας ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ δήλωσε ότι πρέπει να υπάρξει προετοιμασία για κάτι σοβαρό, προσθέτοντας ότι το περιστατικό στη Λειψία έδειξε πως ένα συμβάν με πολλαπλά θύματα δεν είναι απίθανο. Ένας δεύτερος αξιωματούχος τόνισε ότι, δεδομένης της κλίμακας της ρωσικής δράσης, αργά ή γρήγορα θα υπάρξουν απώλειες, και ότι είναι καθαρή τύχη το γεγονός ότι δεν έχει συμβεί ακόμα.

Ποια περιστατικά έχουν σημάνει συναγερμό στην Ευρώπη;

Το μπλοκ συγκλονίζεται από σχεδόν καθημερινές αναφορές για τη λεγόμενη υβριδική επίθεση, όρο που χρησιμοποιούν η ΕΕ και το ΝΑΤΟ για να περιγράψουν ανατρεπτικές ενέργειες κάτω από το όριο μιας άμεσης πολεμικής σύγκρουσης.

Την Τρίτη, πολλοί ναυτικοί κηρύχθηκαν αγνοούμενοι αφού το πλοίο τους βυθίστηκε από drones στη Μαύρη Θάλασσα, σύμφωνα με Βούλγαρους αξιωματούχους. Αυτό ακολούθησε το περιστατικό στο αεροδρόμιο της Λειψίας, μια ύποπτη πυρκαγιά σε πολωνικό επίγειο σταθμό σύνδεσης της Starlink και μια συνωμοσία για την τοποθέτηση εμπρηστικών μηχανισμών σε εμπορικούς κόμβους μεταφορών σε ΕΕ και Ηνωμένο Βασίλειο, μαζί με τακτικές παραβιάσεις του εναέριου χώρου.

Η Τέιγια Τιιλικάινεν (Teija Tiilikainen), διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Κέντρου Αριστείας για την Αντιμετώπιση Υβριδικών Απειλών, δήλωσε ότι καθώς η Ρωσία χρησιμοποιεί όλο και πιο θανατηφόρα εργαλεία για να δοκιμάσει την ετοιμότητα της Ευρώπης, κάποια στιγμή θα υπάρξουν θύματα. Αν πολίτες χωρών της ΕΕ ή του ΝΑΤΟ χάσουν τη ζωή τους σε κάτι που μοιάζει με επίθεση, η πίεση για ανάληψη δράσης θα είναι τεράστια και για τους δύο οργανισμούς. Ένας διπλωμάτης του ΝΑΤΟ εξέφρασε τον φόβο ότι η απώλεια ζωής ενός συμμάχου θα κάνει την πίεση πολύ ισχυρή.

ΕΕ και ΝΑΤΟ: Οι ανησυχίες για σύγχυση αρμοδιοτήτων

Την ίδια ώρα, οι συζητήσεις σε επίπεδο ΕΕ προκαλούν επικρίσεις από ορισμένες πρωτεύουσες.

Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η ΕΕ υπερβαίνει τον ρόλο της στον τομέα της ασφάλειας και ενδέχεται να επικαλύπτει βασικές λειτουργίες του ΝΑΤΟ, της υπερατλαντικής συμμαχίας που στηρίζει την ευρωπαϊκή ασφάλεια εδώ και 80 χρόνια. Η Οάνα Λουνγκέσκου (Oana Lungescu), διακεκριμένο μέλος του RUSI και πρώην εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ, σημείωσε ότι η κατάσταση κινδυνεύει να προκαλέσει μεγάλη σύγχυση στους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων, καθώς τυχόν αλληλεπικάλυψη μπορεί να επιβραδύνει τις αποφάσεις, ενώ ο χρόνος είναι πάντα κρίσιμος.

Ένα άλλο πρόβλημα είναι η έλλειψη ασφαλών επικοινωνιών της ΕΕ. Υπάρχει καχυποψία ότι ευαίσθητες πληροφορίες που μοιράζονται στις συναντήσεις των πρέσβεων μπορεί να διαρρεύσουν. Αναφορές ότι ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Ουγγαρίας μοιράστηκε το περιεχόμενο συνομιλιών σε επίπεδο ηγετών με τον Ρώσο ομόλογό του επιδείνωσαν αυτές τις ανησυχίες και οδήγησαν ορισμένες πρωτεύουσες να περιορίσουν τις πραγματικά ευαίσθητες πληροφορίες σε σχήματα του ΝΑΤΟ.

Ένας διπλωμάτης από κράτος της ανατολικής πτέρυγας δήλωσε ότι η κυβέρνησή του είναι πολύ καχύποπτη στο να μοιράζεται ευαίσθητες πληροφορίες, επισημαίνοντας ότι είτε αυτές καταλήγουν στα μέσα ενημέρωσης είτε πηγαίνουν κατευθείαν στη Μόσχα.

Πρωτόκολλο έκτακτης ανάγκης και Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφαλείας

Οι αντιδράσεις συμπίπτουν με τις προσπάθειες της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν (Ursula von der Leyen) να ενισχύσει τα διαπιστευτήρια ασφαλείας του μπλοκ. Στην πρόσφατη ομιλία της για την Κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Στρασβούργο, η πρώην υπουργός Άμυνας της Γερμανίας πρότεινε ένα πρωτόκολλο ασφαλείας έκτακτης ανάγκης, με στόχο να βοηθήσει τα κράτη της ΕΕ να συντονιστούν ακριβώς στο είδος του σεναρίου που συζητείται. Το πρωτόκολλο, μαζί με την πρόταση για δημιουργία Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας, αναμένεται να περιλαμβάνεται στην Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφάλειας που θα κυκλοφορήσει στις αρχές Νοεμβρίου, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες.

Αρκετοί ωστόσο προέβαλαν αντιστάσεις, υποστηρίζοντας ότι οι προσπάθειες αυτές θα χρειάζονταν μήνες για να οργανωθούν και θα διπλασίαζαν λειτουργίες που ήδη υπάρχουν εντός της ΕΕ. Ένας ανώτερος εθνικός διπλωμάτης ανέφερε ότι η Ένωση θα πρέπει να επικεντρωθεί στα εργαλεία αντιμετώπισης κρίσεων που ήδη διαθέτει, όπως η Ολοκληρωμένη Πολιτική Αντιμετώπιση Κρίσεων (IPCR), η οποία λειτούργησε πολύ καλά κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Το IPCR επιτρέπει στον κάτοχο της εκ περιτροπής προεδρίας της ΕΕ, κατόπιν αιτήματος μιας πληγείσας χώρας, να συγκαλεί έκτακτες συναντήσεις, στις οποίες μπορούν να συμμετέχουν εμπειρογνώμονες από το ΝΑΤΟ, τον ΟΗΕ ή άλλους διεθνείς οργανισμούς.

Ποιος κάνει τι σε μια μεγάλη υβριδική επίθεση;

Σε περίπτωση μεγάλης υβριδικής επίθεσης, η ευθύνη παραμένει στην πληγείσα χώρα να αποφασίσει τον καλύτερο τρόπο δράσης. Η Γαλλία ενεργοποίησε το Άρθρο 42.7 της ΕΕ μετά τις επιθέσεις στο Μπατακλάν το 2015, τη μόνη φορά που έγινε επίκληση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής. Η Λουνγκέσκου διευκρίνισε ότι επρόκειτο για πολιτική απόφαση του Παρισιού, η οποία δεν οδήγησε σε μεγάλες επιδείξεις αμοιβαίας συνδρομής πέρα από τον συντονισμό των ερευνών για την τρομοκρατία μεταξύ Γαλλίας και Βελγίου.

Για να αποφευχθεί η σύγχυση αρμοδιοτήτων σε ένα συμβάν με μαζικές απώλειες, η Λουνγκέσκου πρότεινε οι δύο οργανισμοί να μοιράσουν την εργασία: το ΝΑΤΟ θα μπορούσε να χειριστεί την ανταλλαγή πληροφοριών και τη στρατιωτική αποτροπή, ενώ η ΕΕ θα επικεντρωνόταν στην πολιτική αντίδραση.

Η Τιιλικάινεν θεωρεί χρήσιμες τις προσπάθειες της ΕΕ να συντονίσει τις απαντήσεις, αλλά με όρια, σημειώνοντας ότι δεν μπορούν να συγκριθούν με μέτρα ανθεκτικότητας σε εθνικό επίπεδο, όπως η προσέγγιση συνολικής ασφάλειας της Φινλανδίας. Η Λουνγκέσκου τόνισε τέλος ότι η Μόσχα δεν κάνει διάκριση μεταξύ των δύο οργανισμών: ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν (Vladimir Putin) δεν ενδιαφέρεται αν οι αποφάσεις λαμβάνονται από την Coreper 2 ή το NAC, όπως ανέφερε, εξηγώντας ότι αυτή δεν είναι η νοοτροπία της Μόσχας.