Οι ερευνητές πιστεύουν ότι εντόπισαν τα ερείπια της αρχαίας πόλης που ονομαζόταν Λυγκηστίς ή Λύγκος, πρωτεύουσας του βασιλείου της Λυγκηστίδας, το οποίο κατακτήθηκε από τον πατέρα του Μεγάλου Αλξεάνδρου, Φίλιππο Β΄ της Μακεδονίας, το 358 π.Χ..

Σύμφωνα με δήλωση που δημοσιεύθηκε από το Πολυτεχνείο Humboldt της Καλιφόρνιας, πρόσφατη αρχαιολογική εργασία στο Γκράντιστε, κοντά στο χωριό Τσερνομπούκι στη Βόρεια Μακεδονία, αποκάλυψε ότι υπήρχε εκεί μια πολύ πιο σημαντική αρχαία εγκατάσταση από ό,τι πιστευόταν αρχικά. Παλαιότερα θεωρείτο ότι ο χώρος ήταν απλώς ένα στρατιωτικό φυλάκιο που κατασκευάστηκε για να υπερασπιστεί την περιοχή από ρωμαϊκές επιθέσεις, αλλά νέες ανασκαφές ανέδειξαν αποδείξεις για μια ευημερούσα πόλη, πολύ παλαιότερη από ό,τι περίμεναν οι μελετητές.

Μόνο η ακρόπολη εκτεινόταν σε μια περιοχή τουλάχιστον επτά στρεμμάτων. Μέχρι στιγμής, οι αρχαιολόγοι έχουν ανακαλύψει λίθινες αξίνες, νομίσματα, ένα πήλινο εισιτήριο θεάτρου, κεραμικά, κομμάτια παιχνιδιών και εργαλεία υφαντουργίας, τα οποία παρέχουν χειροπιαστές αποδείξεις για μια ακμάζουσα εγκατάσταση που χρονολογείται τουλάχιστον από το 360 π.Χ..

Ο αρχαιολόγος Νικ Αγγέλοφ εξέφρασε την άποψη ότι ο χώρος μπορεί να είναι η χαμένη πρωτεύουσα του Βασιλείου της Λυγκηστίδος: «Όλες οι ενδείξεις συνηγορούν στο ότι πρόκειται για τη Λύγκο του βασιλείου της Λυγκηστίδος», δήλωσε. «Αυτή η ανακάλυψη είναι σημαντική», είπε. «Δείχνει τα περίπλοκα δίκτυα και τις δομές εξουσίας της αρχαίας Μακεδονίας, ειδικά δεδομένης της τοποθεσίας της πόλης κατά μήκος εμπορικών δρόμων προς την Κωνσταντινούπολη. Είναι ακόμη πιθανό ότι ιστορικές προσωπικότητες, όπως ο Οκταβιανός και ο Αγρίππας, πέρασαν από την περιοχή καθ' οδόν για να αντιμετωπίσουν την Κλεοπάτρα και τον Μάρκο Αντώνιο στη μάχη του Άκτιου».

Η Λυγκηστίδα (Λυγκηστίς ή Λύγκος) ήταν αρχαία «χώρα» της Μακεδονίας, στην οποία κατοικούσαν οι Λυγκηστές, που σύμφωνα με τον Εκαταίο ήταν Μολοσσοί, ενώ σύμφωνα με τον Θουκυδίδη Μακεδόνες. Οι γραφές που ανακαλύφθηκαν και αφορούν την περιοχή των Λυγκηστών είναι γραμμένες σε ένα παρακλάδι της Δωρικής διαλέκτου. Η Λύγκος θεωρείται πιθανή γενέτειρα της Ευρυδίκης Α', μητέρας του Φιλίππου Β΄ και γιαγιάς του Μεγάλου Αλεξάνδρου. H Ευρυδίκη ήταν κόρη του Σίρρα και της Ίρρας, εγγονή του Αρραβαίου, βασιλιά της Λυγκηστίδος. Η βασιλική οικογένεια της Ευριδίκης ανήκε στη δωρική φυλή των Βακχιαδών, που παραδοσιακά ασκούσε αυστηρή ενδογαμία και δεν παντρεύονταν με ξενικές φυλές.Η ανακάλυψη αυτή ρίχνει νέο φως στην ιστορία της αρχαίας Μακεδονίας και ενδέχεται να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για την καθημερινή ζωή και τον πολιτισμό της εποχής.

Χρησιμοποιώντας τεχνολογία LiDAR (Light Detection and Ranging), οι ερευνητές εντόπισαν μια οχυρωμένη πόλη με ακρόπολη, εργαστήριο υφαντουργίας και πλήθος αρχαιολογικών ευρημάτων, όπως νομίσματα, αγγεία και παιχνίδια. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί η ανακάλυψη ενός πήλινου εισιτηρίου θεάτρου, το οποίο είναι σπάνιο εύρημα για τη Βόρεια Μακεδονία και υποδηλώνει την ύπαρξη θεάτρου στην περιοχή. Με βάση το μέγεθος του φρουρίου, ο Αγγέλοφ υπολόγισε ότι στην ακμή της η Λύγκος φιλοξενούσε όχι περισσότερους από 10.000 ανθρώπους. «Έχει καταστεί σαφές, χρησιμοποιώντας την τεχνολογία, ότι το φρούριο είχε σχεδιαστεί για να περικλείει μια ολόκληρη πόλη», εξήγησε. «Και βλέπουμε ολόκληρη τη σειρά των υποδομών που απαιτούνται για να κρατηθεί μια πόλη μέσα σε τείχη οχυρού κατά τη διάρκεια μιας επίθεσης από τη Ρώμη, ιδιαίτερα σε αυτή την περίπτωση».

Οι ερευνητές σχεδιάζουν να συνεχίσουν τις ανασκαφές άμεσα, με στόχο να αποκαλύψουν περισσότερα στοιχεία για την ιστορία και τον πολιτισμό της περιοχής.

Οι Λυγκηστές πριν την υποταγή τους στο Μακεδονικό Βασίλειο είχαν ένδοξη ιστορία με δική τους βασιλική δυναστεία και αναφέρονται για την καλλιέργεια της αμπέλου. Σπουδαιότερη πόλη της Λυγκηστίδος ήταν η Ηράκλεια που χτίστηκε από τον Φίλιππο, νοτιότερα του Μοναστηρίου (σημερινή Μπίτολα) το 358 π.Χ., με στόχο να ελέγξει τις επιδρομές Ιλυρίων.

Η περιοχή Γκράντιστε, με την πλούσια ιστορία και τα αρχαιολογικά ευρήματα, αναδεικνύεται ως σημαντικό κέντρο για την αρχαιολογία και την κατανόηση της αρχαίας Μακεδονίας. Η συνεργασία διεθνών ερευνητών και το ενδιαφέρον για την περιοχή ενδέχεται να οδηγήσουν σε περαιτέρω ανακαλύψεις και μελέτες που θα εμπλουτίσουν τη γνώση μας για την αρχαία ιστορία της περιοχής.