Τουλάχιστον 12 Αμερικανοί και 10 Κινέζοι επιστήμονες που εργάζονται σε ευαίστους τομείς της άμυνας έχουν πεθάνει ή εξαφανιστεί υπό ύποπτες συνθήκες τα τελευταία χρόνια.

Οι θάνατοι περιλαμβάνουν αυτοκτονίες, ξαφνικές ασθένειες και τροχαία ατυχήματα, με ορισμένες περιπτώσεις να χαρακτηρίζονται αμφιλεγόμενες και ανεξήγητες.
Η Επιτροπή Εποπτείας της Βουλής των Αντιπροσώπων και το FBI έχουν ξεκινήσει έρευνες για τις υποθέσεις στις ΗΠΑ, ενώ στην Κίνα οι θάνατοι επιστημόνων σε στρατηγικούς τομείς προκαλούν ανησυχία.

Οι επιστήμονες που πέθαναν εργάζονταν σε κρίσιμους τομείς όπως η στρατιωτική τεχνητή νοημοσύνη, τα drones, η υπερηχητική τεχνολογία και η πυρηνική τεχνολογία.

Δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία για συντονισμένες ενέργειες από κράτη, αν και παλαιότερα έχουν υπάρξει παρόμοιες κατηγορίες σε διεθνές επίπεδο.

Η υπόθεση των θανάτων και των εξαφανίσεων Αμερικανών επιστημόνων έχει ενεργεοποιήσει τις αρμόδιες αρχές με την Επιτροπή Εποπτείας της Βουλής των Αντιπροσώπων να ξεκινά έρευνα. Όμως ένα νέο στοιχείο εμφανίζεται τις τελευταίες ώρες που περιπλέκει ακόμα περισσότερο το μυστήριο, δίνοντάς του διαστάσεις θρίλερ.

Εκτός απο τους 12 Αμερκανούς, εγείρονται ερωτήματα εγείρονται και για την τύχη αρκετών Κινέζων επιστημόνων.

Τουλάχιστον 10 επιστήμονες στην Κίνα έχουν πεθάνει υπό ύποπτες συνθήκες. Αυτοί οι επιστήμονες, μερικοί από τους οποίους πέθαναν το 2023, λέγεται ότι έχουν εργαστεί σε πεδία, από drones μέχρι στρατιωτική τεχνητή νοημοσύνη και σενάρια εισβολής στην Ταϊβάν. Οι θάνατοί τους φέρονται να περιλάμβαναν αυτοκτονία, ξαφνικές ασθένειες και τροχαία ατυχήματα.

Τα περιστατικά έχουν πυροδοτήσει εκτεταμένη συζήτηση σχετικά με το αν πρόκειται για μεμονωμένες τραγωδίες ή για μέρος ενός ευρύτερου, συντονισμένου μοτίβου.

Στην Ουάσινγκτον, τουλάχιστον 11 υποθέσεις που αφορούν επιστήμονες που συνδέονται με ευαίσθητους τομείς όπως η πυρηνική τεχνολογία, τα προηγμένα όπλα και η διαστημική έρευνα βρίσκονται τώρα υπό έλεγχο.

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τις εξελίξεις ως «αρκετά σοβαρές», ενώ εξέφρασε την ελπίδα ότι μπορεί να είναι απλώς συμπτωματικές.

Το Ομοσπονδιακό Γραφείο Ερευνών έχει ξεκινήσει έρευνα για τα περιστατικά.

Στην Κίνα, πολλαπλές αναφορές από εγχώρια και διεθνή μέσα ενημέρωσης δείχνουν ότι τουλάχιστον εννέα επιστήμονες που εργάζονται σε παρόμοια ευαίσθητους τομείς έχουν πεθάνει τα τελευταία χρόνια. Ενώ πολλοί από αυτούς τους θανάτους έχουν αποδοθεί σε ατυχήματα ή ξαφνικές ασθένειες, αρκετοί παραμένουν ανεξήγητοι. Οι επιστήμονες ήταν ηλικίας από 26 έως 68 ετών.

Μια υπόθεση που εξετάστηκε διεξοδικά αφορά τον Φενγκ Γιανγκέ, έναν 38χρονο καθηγητή στο Εθνικό Πανεπιστήμιο Αμυντικής Τεχνολογίας, ο οποίος σκοτώθηκε σε τροχαίο δυστύχημα στο Πεκίνο τον Ιούλιο του 2023. Ο Φενγκ εργαζόταν σε προηγμένα μοντέλα προσομοίωσης που συνδέονταν με πιθανά σενάρια που αφορούσαν την Ταϊβάν. Σύμφωνα με επίσημες αναφορές, επέστρεφε από μια συνάντηση γύρω στις 2:35 π.μ. όταν συνέβη το δυστύχημα.

Μια επιστημονική πλατφόρμα που συνδέεται με την κυβέρνηση περιέγραψε τον θάνατό του ως «θυσιασμένο κατά την εκτέλεση επίσημων καθηκόντων», ορολογία που συνήθως χρησιμοποιείται για στρατιωτικό προσωπικό. Αργότερα τάφηκε στο νεκροταφείο Babaoshan, μια τοποθεσία που συχνά προορίζεται για εξέχοντα μέλη του Κομμουνιστικού Κόμματος και προσωπικότητες που αναγνωρίζονται από το κράτος.

Ένας ερευνητής που παρακολουθεί τις κινεζικές στρατιωτικές εξελίξεις δήλωσε στο Newsweek ότι ορισμένες πτυχές της υπόθεσης φάνηκαν ασυνήθιστες, ιδιαίτερα ο χρόνος και η επίσημη αφήγηση.

«Ο Φενγκ ήταν ο εγκέφαλος πίσω από προσομοιώσεις τεχνητής νοημοσύνης πιθανών σεναρίων στην Ταϊβάν και είναι πολύ περίεργο που το ατύχημα συνέβη στη μέση της νύχτας», δήλωσε ο ερευνητής. Αμφισβήτησαν επίσης τη γλώσσα που χρησιμοποιείται στις επίσημες αναφορές, σημειώνοντας ότι τα θύματα ατυχημάτων σπάνια περιγράφονται ως άτομα που «θυσίασαν» τη ζωή τους. Η περίπτωση του Φενγκ αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου μοτίβου.

Αρκετοί άλλοι Κινέζοι επιστήμονες σε στρατηγικά σημαντικούς τομείς έχουν πεθάνει τα τελευταία χρόνια υπό ποικίλες συνθήκες:

• Ο Τσεν Σουμίνγκ, 57 ετών, ειδικός στη μικροηλεκτρονική, πέθανε σε παρόμοιο περιστατικό το 2018.
• Ο Φενγκ Γιανγκέ, ειδικός στην στρατιωτική τεχνητή νοημοσύνη, σκοτώθηκε σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα τον Ιούλιο του 2023.
• Ο Ζου Γκουανγκγιουάν, χημικός, πέθανε τον Δεκέμβριο του 2023 από άγνωστα αίτια.
• Ο Liu Donghao, επιστήμονας δεδομένων, πέθανε μετά από ένα απροσδιόριστο ατύχημα τον Μάρτιο του 2024.
• Ο Ζανγκ Σιαοξίν, 62 ετών, ειδικός στο διάστημα, πέθανε σε τροχαίο ατύχημα τον Δεκέμβριο του 2024.
• Ο Zhang Daibing, 47 ετών, ειδικός στα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πέθανε τον Ιανουάριο του 2025. Η αιτία δεν αποκαλύφθηκε.
• Ο Λι Μινιόνγκ, βιοϊατρικός χημικός, πέθανε μετά από ξαφνική ασθένεια τον Νοέμβριο του 2025.
• Ο Φανγκ Ντάινινγκ, ειδικός στην υπερηχητική τεχνολογία, πέθανε μετά από ιατρικό περιστατικό στο εξωτερικό τον Φεβρουάριο του 2026.
• Ο Yan Hong, ερευνητής υπερηχητικής τεχνολογίας, φέρεται να πέθανε μετά από ασθένεια τον Μάρτιο του 2026.

Πολλά από αυτά τα άτομα εργάζονταν σε τομείς που θεωρούνταν στρατηγικά κρίσιμοι, ιδιαίτερα στην στρατιωτική Τεχνητή Νοημοσύνη, στα υπερηχητικά συστήματα και στις προηγμένες τεχνολογίες όπλων.

«Οι τομείς αυτοί είναι η υπερηχητική τεχνολογία, η στρατιωτική Τεχνητή Νοημοσύνη, συμπεριλαμβανομένων των προσομοιώσεων τεχνολογίας σμήνους... αυτοί οι τύποι τεχνολογίας φαίνεται να υπερεκπροσωπούνται», δήλωσε ο ερευνητής, προσθέτοντας ότι ορισμένες περιπτώσεις θα μπορούσαν να είναι «εντελώς ατυχήματα».

Προς το παρόν, δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένα στοιχεία ότι χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα, η Ρωσία ή το Ιράν διεξάγουν συντονισμένες επιχειρήσεις που στοχεύουν επιστήμονες.

Ωστόσο, στο παρελθόν υπήρξαν ισχυρισμοί ότι το Ισραήλ στοχοποίησε Ιρανούς πυρηνικούς εμπειρογνώμονες σε προσπάθειες επιβράδυνσης του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.